Recensie: Anoniem Intiem is ingrijpend intiem, maar soms net niet een podcast

Anoniem Intiem (Omroep Gelderland) heeft alle ingrediënten die van het medium podcast zulke lekkere soep kunnen maken. In de serie vertellen Johan, Wessel en Ben aan journalist Maarten Dallinga over hun bezoeken aan en relatie met mannenontmoetingsplekken. Intiem wordt het zeker, maar de podcast voelt op punten afstandelijk.

Leeswaarschuwing: dit artikel behandelt alle afleveringen van de serie Anoniem Intiem.

Een centrale plek in de podcast is ’t Ginkelse Zand: een mannenontmoetingsplek aan de A12 bij Ede, waar mannen elkaar opzoeken voor seks. Dallinga heeft drie mannen weten te vinden die bereid zijn (deels) anoniem hun verhaal te doen.

Een plek waar je als buitenstaander niet zomaar komt, geheime afspraken en levens en drie mannen die bereid zijn hun ervaringen te delen. Dat levert vanaf het eerste moment spannende audio op. “Trillende benen”, opent Ben de podcast. “Ik vond het heel spannend, maar op de een of andere manier wilde ik het uit nieuwsgierigheid, omdat ik ergens in de verte gehoord had hoe het daar was.” Nou, mij heb je.

Maar het aangrijpende citaat van Ben wordt ruw onderbroken om plaats te maken voor een klassiek radiotrucje. Niet alleen Ben moet ons het verhaal in trekken, maar in de eerste anderhalve minuut moeten ook Johan en Wessel ons overtuigen om vooral verder te luisteren. Wellicht werkt het voor de radio, maar het maakt eigenlijk direct het verschil met het medium podcast duidelijk. Ik wás immers al overtuigd. De compilatie van citaten werkte daardoor voor mij eerder verwarrend.

Gelukkig bieden de eerste drie afleveringen van de vier-stiekem-vijfdelige (één aflevering bestaat uit twee delen) serie drie individuele verhalen die het luisteren meer dan waard zijn. Ben, Johan en Wessel zijn prettige sprekers en goede vertellers die elk hun eigen relatie met mannenontmoetingsplekken delen. Het drietal geeft de luisteraar daardoor echt een intiem kijkje in deze grotendeels verborgen en onbekende wereld.

Met name de rol van opvoeding – door kerk en gezin – maken een ingrijpende indruk. In het tweede deel van de tweede aflevering vertelt Ben het hartverscheurende verhaal van een leven dat compleet uit de hand loopt. Hoe hij zijn gezin kwijtraakt en zijn huis uit wordt gezet. Hoe zijn zijn baan als ambtenaar bij een strengchristelijke gemeente kwijtraakt doordat zijn werkgever hem aan de kant zet. Dit is luisteren met een brok in je keel. Dít is een podcast.

Dallinga weet dit gevoel in de eerste drie delen van zijn podcast regelmatig naar voren te brengen. In het laatste deel (de aflevering Laatste vragen) zoomt hij uit en komen niet Johan, Ben en Wessel aan het woord, maar de buitenwereld: een programmaleider van adviesbureau Movisie, een regionale voorzitter van LHBT-politienetwerk Roze in Blauw, een wetenschapper en een hulpverlener.

De vier geïnterviewden bieden ieder belangrijke context over mannenontmoetingsplekken, maar de aflevering voelt echt minder intiem, en dus afstandelijker, dan de rest van de serie. Door dit contrast verliest de podcast toch in vorm iets zijn kracht: de laatste aflevering voelt als een soort aanhangsel dat er eigenlijk niet bijhoort.

Op meta-niveau komt het afstandelijke gevoel van niet-podcast-maar-radio ook terug. Elke aflevering begint opnieuw met het radiotrucje van citaten en het riedeltje waarin Dallinga vertelt dat we naar Anoniem Intiem luisteren. De journalist legt, hoewel goedbedoeld, uit wat we al weten: wat mannenontmoetingsplekken zijn en hoe de podcast tot stand is gekomen. Voor de podcastmaker is dit misschien wel een compliment verpakt als kritiek: de ongeduldige luisteraar wil eigenlijk maar één ding: verder luisteren.

Die kleine onderdelen maken van Anoniem Intiem ook zeker niet inhoudelijk een slechtere podcast, maar wel iets minder een podcast. Het voelt alsof radio nog altijd leidend is geweest, en dat de uitzendingen pas later als podcast beschikbaar zijn gesteld (hoewel het omgekeerde het geval is geweest).

Desondanks is Anoniem Intiem sinds mijn eerste luistersessie een aanrader geweest voor iedereen die op zoek is naar een korte serie in het genre van journalistieke verhalende podcasts. Onder aan de streep is Anoniem Intiem inhoudelijk en wat betreft vertellende vorm gezien een overtuigende, luisterwaardige serie.